θέμα : Νεκρώνει ο Ευβοϊκός...
[19-06-2004]
Ευβοϊκός κόλπος. Μια τεράστια θαλάσσια επιφάνεια, που άλλοτε έσφυζε από ζωή. Κάποτε ξακουστός σαν ένα ατέλειωτος ψαρότοπος που η ποιότητα των ψαριών του τόνιζε και την μοναδικότητά του. Αντηχούν ακόμα στα αυτιά μας οι συναρπαστικές περιγραφές ηλικιωμένων για το τότε. Για την εποχή εκείνη που το αποκαλούμενο σήμερα ακριβό, σπάνιο ψάρι πολυτελείας ήταν ένα απλό καθημερινό παιχνίδι μέχρι και των μικρών παιδιών, που ψαρεύοντας ακόμα και στις σημερινές ακτές της Χαλκίδας (ούτε καν σε απομακρυσμένα σημεία ), πετύχαιναν ότι πετυχαίνουν σήμερα επαγγελματίες παραγαδιάρηδες ψαράδες.
Η διαμόρφωση του κόλπου, δείχνει από ψηλά μια μεγάλη χαράδρα που απ' ότι φαίνεται είναι η υλοποίηση των μεγάλων γεωλογικών ανακατατάξεων του παρελθόντος. Αυτών που χώρισαν την Εύβοια από την υπόλοιπη στεριά, και έτσι μιλάμε πια για νήσο Εύβοια.
Ο Ευβοϊκός κόλπος έχει μια πολυποίκιλη διαμόρφωση, τόσο στα βάθη του όσο και τις ακτές του. Έτσι τα αβαθή εναλλάσσονται με τις αβύσσους, οι αμμουδερές παραλίες με τις βραχώδης, οι τραγάνες με τις ξέρες, τις φυκιάδες κλπ.
Μια ατέλειωτη σειρά από ποταμούς (μικρούς και μεγάλους), να εμπλουτίζουν στο παρελθόν (όχι πια σήμερα), την θάλασσα με συστατικά του εδάφους, που προσέλκυαν τα ψάρια, κάνοντας τις εκβολές τους, σημαντικούς ψαρότοπους. Η όλη διαμόρφωση του κόλπου και η συνεχής ανανέωση των νερών του εξαιτίας του ρεύματος, δημιουργούσαν τις ιδανικές συνθήκες για ένα μεγάλο αριθμό θαλάσσιων ειδών να ζουν και να αναπαράγονται, εμπλουτίζοντας και άλλα σημεία της θάλασσας μέσω του διεξόδου στα βόρεια και στα νότια.
Ήταν τέτοιος ο θαλάσσιος πλούτος μέχρι και την δεκαετία του 1960, που εκατοντάδες οικογένειες σε όλο το μήκος του κόλπου και στις δύο ακτές του ( Ευβοϊκοί και Βοιωτική ), έχοντας σαν κύρια ασχολία το ψάρεμα, εξασφάλιζαν σημαντικό εισόδημα προμηθεύοντας διάφορα σημεία της Ελλάδας με το περίφημο ψάρι του Ευβοϊκού. Και αυτά που λέμε σήμερα Α΄κατηγορίας ψάρια, ( συναγρίδα, τσιπούρα, μουρμούρα,
μουρμούρα, φαγκριά ), έφταναν στα Ελληνικά νοικοκυριά σε τόσο χαμηλές τιμές που φαινομενικά δεν επαλήθευαν τον χαρακτηρισμό της ποιότητάς τους. Αυτόν που τους προσδίδουμε σήμερα. Σαν πολυτελείας ! Ήταν τόσο πολλά, που ο βασικός κανόνας μιας υγιούς αγοράς, μικρή προσφορά -μεγάλη ζήτηση -υψηλή τιμή δεν ίσχυε.
Είναι χαρακτηριστικές οι περιγραφές των ηλικιωμένων, να λένε με θλίψη και να αναπολούν το παρελθόν : « οι τσιπούρες έκαναν περίπατο, κάτω από την Σουβάλα, οι μουρμούρες να γεμίζουν όλες τις αμμώδεις ακρογιαλιές, τα χταπόδια να σκαρφαλώνουν μόνα τους στα βράχια, τα αφρόψαρα να κάνουν την θάλασσα να βράζει, τα μουσμούλια και οι παλαμίδες να κάνουν τα μικρά καΐκια να γέρνουν από το βάρος, οι κέφαλοι να ταράζουν την επιφάνεια από τα άλματά τους. Όλα δήλωναν την παρουσία τους. Τα φαγγριά, οι συναγρίδες, τα μπαρμπούνια, οι σαρδέλλες.
Τα φτηνά, τα ακριβά, τα μικρά, τα μεγάλα. Ήταν τόσο πολλά. Σε μια πεντακάθαρη, ζωντανή θάλασσα, με τον βυθό της στρωμένο από λογιών - λογιών όστρακα. Κανείς
δεν έφευγε χωρίς να είναι ικανοποιημένος, Υπήρχε ψάρι για όλους. Τους μικρούς, τους μεγάλους, τους ερασιτέχνες, τους επαγγελματίες. Μια θάλασσα ζωντανή, που έδινε τροφή, δουλειά και έκανε πολλούς να ευημερήσουν. (ειδικά τους ιδιοκτήτες μεγάλων καϊκιών).
Αυτά τότε. Από την δεκαετία του 1970 και μετά, τα πράγματα άρχιζαν να αλλάζουν. Ακολουθώντας την μεγάλη ζήτηση ειδικά στα μεγάλα αστικά κέντρα, σε συνδυασμό με την επιδίωξη μεγαλύτερου κέρδους ένας άκρατος ανταγωνισμό έφερε τον Ευβοϊκό σε μια κατάσταση πτώσης σε όλα τα επίπεδα.
Η μεγάλη ανάπτυξη των παραλιακών πόλεων σε συνδυασμό με την δράση βιομηχανιών κοντά στην θάλασσα, την ανεξέλεγκτη μόλυνση των ποταμών, αλλά κυρίως η έλλειψη περιβαλλοντικής πολιτικής από τις εκάστοτε κυβερνήσεις, συνέτειναν στην υποβάθμιση των νερών του Ευβοϊκού κόλπου. Η δράση μεγάλων αλιευτικών μονάδων, με την αύξηση του αριθμού των καϊκιών και των εργαλείων που χρησιμοποιούσαν, αλλά και ο πολλαπλασιασμός μικρότερων πλοιαρίων τόσο από επαγγελματίες όσο και από ερασιτέχνες ήρθαν να ανατρέψουν δραματικά την κατάσταση.
Τόσο τα αλιεύματα, όσο και οι χώροι αναπαραγωγής έγιναν στόχοι, ακόμα και σε ακατάλληλες περιόδους τόσο πολλών εργαλείων αλιείας που δεν θα μπορούσε να διανοηθεί και να προβλέψει κανείς πριν λίγα χρόνια. Ακόμα και η χρήση παράνομων εργαλείων έβρισκε και δυστυχώς βρίσκει έδαφος στον πλημmελή έλεγχο της θάλασσας αλλά και στη ελαστική αντιμετώπιση των παραβατών.
Με την πάροδο των χρόνων και με την κατάσταση διαρκώς κλιμακούμενη αρνητικά, ο Ευβοϊκός έχει φτάσει πια στο πιο κρίσιμο σημείο της ύπαρξής του.
Με μόνη θετική εξέλιξη, την υλοποίηση των έργων βιολογικού καθαρισμού των παραθαλάσσιων πόλεων, αλλά με διαρκή υστέρηση στην λήψη μέτρων από την μόλυνση εξαιτίας άλλων παραγόντων φαίνεται να αργοπεθαίνει. Ο άλλοτε πλούσιος ψαρότοπος διαρκώς συρρικνώνεται και οι μεγάλες αλιευτικές μονάδες φαίνεται να επιδεινώνουν την κατάσταση στην προσπάθειά τους να εξασφαλίσουν αυτόν τον εναπομείναντα πλούτο.
Ένα ακήρυκτος πόλεμος βρίσκεται σε εξέλιξη ανάμεσα στους μικρούς και μεγάλους αλιείς, με τους μεν να κατηγορούν τους δε , αλλά κανείς από του δύο να μπορεί να καταλάβει, ότι είναι η δράση δική τους, που μέρα με την μέρα, χρόνο με τον χρόνο
καταστρέφει τι μεγάλο, αναντικατάστατο κεφάλαιο, που λέγεται Ευβοϊκός. Και πρέπει φυσικά να προσμετρηθεί και η δράση, όλων αυτών των ερασιτεχνών ψαράδων που ξεπερνώντας και αυτοί κάθε όριο, συμβάλλουν στην τραγική εξέλιξη, αφού ούτε αυτοί αποδέχονται, ότι και το δικό τους μέτρο μπορεί να συμβάλλει στην ανατροπή της κατάστασης.
Όλο και πιο συχνά ακούγεται ότι η μόνη σωτηρία του Ευβοϊκού είναι η παύση της κάθε αλιευτικής δραστηριότητας για μια τουλάχιστον τριετία. Απλά σαν μια ανάσα, που ίσως όμως να είναι η λύση, το νέο έναυσμα για την σωτηρία του. Αυτό όμως συνεπάγεται την συνειδητοποίηση από τους κάθε μορφής αλιείς, της αναγκαιότητας του μέτρου. Ένα μέτρο όμως που δεν θα προκαλέσει αντίδραση ακόμα και για την αναγκαστική επιβολή του από την πολιτεία, αν αυτή μέσα στο πλαίσιο τόσων προγραμμάτων και κονδυλίων από την Ευρωπαϊκή Ένωση, φροντίσει και για την οικονομική αποκατάσταση των «προσωρινά ριγμένων». Και φυσικά με την θέσπιση μέτρων και κανόνων για την προάσπιση του Ευβοϊκού από την δράση των παραγόντων μόλυνσής και υποβάθμισής του.
Σε πολλές χώρες του κόσμου, έχουν γίνει επιτυχημένες προσπάθειες αποκατάστασης υποβαθμισμένων ψαρότοπων. Η περίπτωση του Ευβοϊκού λόγω της διαμόρφωσής του και των πλεονεκτημάτων του, δίνει την δυνατότητα στην πολιτεία να αλλάξει τα δεδομένα, και να λειτουργήσει και πιλοτικά και για άλλες θαλάσσιες περιοχές της χώρας μας.
Τα περιθώρια υπάρχουν ακόμα. Ευτυχώς. Αλλά δεν θα υπάρχουν πάντα...
ΠΗΓΗ:
EVIA EXPRESS
www.eviaexpress.gr/articles_evoikos.htm